Το Άρθρο 86 του Ελληνικού Συντάγματος αναφέρεται στη δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης και υφυπουργών για ποινικά αδικήματα που τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, καθορίζοντας ότι μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί αυτή τη δίωξη
Στο άρθρο 86 του Ελληνικού Συντάγματος επανήλθε αρκετές φορές κατά τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε σήμερα Πέμπτη στον Πειραιά η Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας, Λάουρα Κοβέσι.
Η κυρία Κοβέσι, αφού εξήγησε τι συμβαίνει με την υπόθεση «Καλυψώ» και την απάτη ΦΠΑ που συνδέεται με το κινεζικό οργανωμένο έγκλημα, στάθηκε σε δύο υποθέσεις που απασχολούν την ελληνική επικαιρότητα, το δυστύχημα των Τεμπών και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Στη διάρκεια των δηλώσεών της αναφέρθηκε στο άρθρο 86 του Συντάγματος, απαντώντας σε ερωτήσεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα Τέμπη και την υπόθεση με τα «σπιτάκια» ανακύκλωσης.
Σχετικά με το άρθρο 86 του Συντάγματος, επανέλαβε ότι έχει ήδη παρεμποδίσει δύο φορές την πορεία ερευνών. Τόνισε ότι η διάταξη αντίκειται στο ευρωπαϊκό δίκαιο, επισημαίνοντας ωστόσο πως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν μπορεί να παραβιάσει το Σύνταγμα. «Η λύση είναι η αλλαγή του. Οι εισαγγελείς μας στην Ελλάδα είναι άριστοι και το έργο τους θα διευκολυνθεί μόνο με τροποποίηση της συγκεκριμένης διάταξης», σημείωσε.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για την τραγωδία στα Τέμπη, η Λάουρα Κοβέσι εξέφρασε τα συλλυπητήριά της στις οικογένειες των θυμάτων και επεσήμανε ότι ένα μέρος της έρευνας αντιμετώπισε εμπόδια εξαιτίας του άρθρου 86. «Η δικαιοσύνη είναι αναγκαία, ώστε να κλείσει η πληγή», τόνισε. «Το άρθρο 86 είναι αντιθετο με την ευρωπαϊκή πολιτική. Ο κ. Φλωρίδης με διαβεβαίωσε ότι υπάρχει η πολιτική διάθεση να αλλάξει αλλά ότι η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης είναι αργή. Αλλάξτε το άρθρο 86 και δε θα ξανασυμβούν αυτά», είπε χαρακτηριστικά.
Φλωρίδης: Ισχύει η εξαγγελία του πρωθυπουργού για αναθεώρηση το 2026
Σχετικά με τις συστάσεις της Ευρωπαίας Εισαγγελέως για το άρθρο 86 περί ευθύνης πολιτικών προσώπων, σε ραδιοφωνική του συνέντευξη σήμερα, ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης εξήγησε πως η κυρία Κοβέσι ρώτησε αν ισχύει η εξαγγελία του πρωθυπουργού για την αναθεώρησή του, πράγμα το οποίο ο ίδιος επιβεβαίωσε και έθεσε το 2026 ως χρονικό ορίζοντα για την αναθεώρηση.
Ο υπουργός σημείωσε επίσης πως το συγκεκριμένο άρθρο δεν αναθεωρήθηκε στην συνταγματική αναθεώρηση του 2019, επειδή δεν κηρύχθηκε αναθεωρητέο από τον ΣΥΡΙΖΑ. «Ευτυχώς είχε προβλεφθεί να καταργηθεί η σύντομη παραγραφή για τους πολιτικούς που μπορούσε να είναι και δύο και τρία χρόνια και τώρα οι παραγραφές για τα δικαιώματα των πολιτικών είναι όπως για όλους τους πολίτες», τόνισε.
Τι αναφέρει το Άρθρο 86 του Συντάγματος για τη δίωξη κατά υπουργών
Το Άρθρο 86 του Ελληνικού Συντάγματος αναφέρεται στη δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης και υφυπουργών για ποινικά αδικήματα που τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, καθορίζοντας ότι μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί αυτή τη δίωξη, όπως νόμος ορίζει.
Μετά την αναθεώρηση του 2019, η διάταξη αυτή καταργεί την προηγούμενη αποσβεστική προθεσμία για τα υπουργικά αδικήματα, διορθώνοντας έτσι ένα συνταγματικό ατόπημα και διασφαλίζοντας την απονομή δικαιοσύνης σε αυτή την κατηγορία υποθέσεων.
Το άρθρο 86 του Συντάγματος
MEPOΣ TPITO – Oργάνωση και λειτουργίες της Πολιτείας > TMHMA Δ΄ – Kυβέρνηση > KEΦAΛAIO ΔEYTEPO – Σχέσεις Bουλής και Kυβέρνησης
‘Αρθρο 86: (Δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης, Ειδικό Δικαστήριο)
- Μόνο η Βουλή έχει την αρμοδιότητα να ασκεί δίωξη κατά όσων διατελούν ή διετέλεσαν μέλη της Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί για ποινικά αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, όπως νόμος ορίζει. Απαγορεύεται η θέσπιση ιδιώνυμων υπουργικών αδικημάτων.
- Δίωξη, ανάκριση, προανάκριση ή προκαταρκτική εξέταση κατά των προσώπων και για τα αδικήματα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 δεν επιτρέπεται χωρίς προηγούμενη απόφαση της Βουλής κατά την παράγραφο 3.
Αν στο πλαίσιο άλλης ανάκρισης, προανάκρισης, προκαταρκτικής εξέτασης ή διοικητικής εξέτασης προκύψουν στοιχεία, τα οποία σχετίζονται με τα πρόσωπα και τα αδικήματα της προηγούμενης παραγράφου, αυτά διαβιβάζονται αμελλητί στη Βουλή από αυτόν που ενεργεί την ανάκριση, προανάκριση ή εξέταση.
****3. Πρόταση άσκησης δίωξης υποβάλλεται από τριάντα τουλάχιστον βουλευτές. Η Βουλή, με απόφασή της που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, συγκροτεί ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, διαφορετικά, η πρόταση απορρίπτεται ως προδήλως αβάσιμη. Το πόρισμα της επιτροπής του προηγούμενου εδαφίου εισάγεται στην Ολομέλεια της Βουλής, η οποία αποφασίζει για την άσκηση ή μη δίωξης. Η σχετική απόφαση λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών. Με τη διαδικασία και την πλειοψηφία του πρώτου εδαφίου της παραγράφου αυτής η Βουλή μπορεί οποτεδήποτε να ανακαλεί την απόφασή της ή να αναστέλλει τη δίωξη, την προδικασία ή την κύρια διαδικασία.
- Αρμόδιο για την εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων σε πρώτο και τελευταίο βαθμό είναι, ως ανώτατο δικαστήριο, Ειδικό Δικαστήριο που συγκροτείται για κάθε υπόθεση από έξι μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας και επτά μέλη του Αρείου Πάγου. Τα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη του Ειδικού Δικαστηρίου κληρώνονται, μετά την άσκηση δίωξης, από τον Πρόεδρο της Βουλής σε δημόσια συνεδρίαση της Βουλής, μεταξύ των μελών των δύο ανώτατων αυτών δικαστηρίων, που έχουν διορισθεί ή προαχθεί στο βαθμό που κατέχουν πριν από την υποβολή πρότασης για άσκηση δίωξης. Του Ειδικού Δικαστηρίου προεδρεύει ο ανώτερος σε βαθμό από τα μέλη του Αρείου Πάγου που κληρώθηκαν και μεταξύ ομοιόβαθμων ο αρχαιότερος.
Στο πλαίσιο του Ειδικού Δικαστηρίου της παραγράφου αυτής λειτουργεί Δικαστικό Συμβούλιο που συγκροτείται για κάθε υπόθεση από δύο μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας και τρία μέλη του Αρείου Πάγου. Τα μέλη του Δικαστικού Συμβουλίου δεν μπορεί να είναι και μέλη του Ειδικού Δικαστηρίου. Με απόφαση του Δικαστικού Συμβουλίου ορίζεται ένα από τα μέλη του που ανήκει στον Άρειο Πάγο ως ανακριτής. Η προδικασία λήγει με την έκδοση βουλεύματος.
Καθήκοντα εισαγγελέα στο Ειδικό Δικαστήριο και στο Δικαστικό Συμβούλιο της παραγράφου αυτής ασκεί μέλος της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου που κληρώνεται μαζί με τον αναπληρωτή του. Το δεύτερο και τρίτο εδάφιο της παραγράφου αυτής εφαρμόζονται και για τα μέλη του Δικαστικού Συμβουλίου ενώ το δεύτερο εδάφιο και για τον εισαγγελέα.
Σε περίπτωση παραπομπής προσώπου που είναι ή διετέλεσε μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργός, ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου συμπαραπέμπονται και οι τυχόν συμμέτοχοι, όπως νόμος ορίζει.
- Αν για οποιονδήποτε άλλο λόγο, στον οποίο περιλαμβάνεται και η παραγραφή, δεν περατωθεί η διαδικασία που αφορά δίωξη κατά προσώπου που είναι ή διετέλεσε μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργός, η Βουλή μπορεί, ύστερα από αίτηση του ίδιου ή των κληρονόμων του, να συστήσει ειδική επιτροπή στην οποία μπορούν να μετέχουν και ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί για τον έλεγχο της κατηγορίας.
Λάουρα Κοβέσι, μια γυναίκα που έχει συνηθίσει να βρίσκεται απέναντι στην εξουσία – κι όχι να την υπηρετεί
Σπανίως ένας δικαστικός λειτουργός γίνεται πρόσωπο πρώτης γραμμής και αυτό συμβαίνει όταν αναλάβει μια πολύκροτη υπόθεση που επηρεάζει τις εξελίξεις όχι μόνο ποινικά, αλλά και πολιτικά. Αυτό συμβαίνει με την ευρωπαία εισαγγελέα Λάουρα Κοντρούτσα Κοβέσι που άλλοι την βλέπουν ως την ακούραστη τιμωρό της διαφθοράς, άλλοι ως μία «εμμονική» δικαστική λειτουργό που «φορτώνει» κατηγορίες, χωρίς ακόμα να υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να στηριχθούν.
Από το… μπάσκετ στη Νομική
Γεννημένη στη Ρουμανία το 1973 δεν αγάπησε το δίκαιο από νωρίς. Μέχρι την εφηβεία της η αγάπη της ήταν το… μπάσκετ συμμετέχοντας μάλιστα την νεανική εθνική ομάδα του 1989 που τερμάτισε δεύτερη στο Πρωτάθλημα Γυναικών FIBA Europe Κάτω των 16. Σπούδασε στη Νομική Το 2012, η Κοβέσι απέκτησε διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο της Τιμισοάρα με διατριβή για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, θέμα που ίσως προοιώνιζε την μετέπειτα πορεία της. Η Κόντρουτσα Λάσκου, όπως ήταν το πατρικό της όνομα, παντρεύτηκε τον Ούγγρο Εντουάρντ Κοβέσι, του οποίου το επώνυμο διατήρησε μετά το διαζύγιό τους το 2007.
Η νεότερη Γενική Εισαγγελέας της Ρουμανίας
Πολύ νωρίς, το 2006 , η Κοβέσι έγινε η πρώτη γυναίκα και η νεότερη Γενική Εισαγγελέας στην ιστορία της Ρουμανίας. Η δικαστική λειτουργός φάνηκε από την αρχή ότι είχε διάθεση να «ξεσκεπάσει». Αρχίζει να ερευνά τα πάντα. Η αίσθηση που άφησε εξ αρχής ήταν ότι δεν υπήρχε περίπτωση να έρθει κάποια υπόθεση στο γραφείο που να μην την ερευνήσει εξωνυχιστικά.
Από το 2013 μέχρι το 2018 έγινε Γενική Εισαγγελέας της Εθνικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ρουμανίας (DNA). H υπηρεσία αυτή, με την Κοβέσι στο τιμόνι κέρδισε γρήγορα την εμπιστοσύνη του κόσμου. Τον Φεβρουάριο του 2016 μάλιστα, ορίζεται γενική εισαγγελέας από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, καθώς η μέχρι τότε θητεία της θεωρήθηκε εξαιρετικά θετική.
Η κόντρα με τον υπουργό Δικαιοσύνης
Πλην όμως, η καριέρα της από κει και μετά δεν ήταν στρωμένη με ροδοπέταλα. Στις αρχές του 2018, ο τότε Ρουμάνος υπουργός Δικαιοσύνης, Τοντορέλ Τόντερ, ζητά την παύση της από τη θέση γενικής εισαγγελέας της DNA, αφού όπως παρουσίασε σε έκθεση του είχε «υπερβολικά αυταρχική συμπεριφορά», ότι έμπλεκε στα πόδια άλλων εισαγγελέων, ότι ιεραρχούσε τις υποθέσεις ανάλογα με το πόσο ψηλά έπαιζαν στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, ότι παραβίασε αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου και πως υπέγραψε παράνομες συμφωνίες με τις μυστικές υπηρεσίες.
Η «ακούραστη διώκτης» βρέθηκε στη θέση της διωκόμενης, πλην όμως η δημοφιλία της παρέμενε υψηλή. Ο Πρόεδρος της Ρουμανίας, Κλάους Γιοχάνις, αρνήθηκε αρχικά να την παύσει, αλλά με απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, με το οποίο οι σχέσεις της ήταν τεταμένες, αναγκάστηκε να την παύσει από τα καθήκοντα της.
Η πρώτη Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας
Οι περιπέτειες στη χώρα και ο πόλεμος που δέχθηκε από πολιτικούς και δικαστικούς δεν την εμπόδισε να κάνει το επόμενο βήμα στην Ευρώπη.
Τον Οκτώβριο του 2019, με κύριο αντίπαλο τον Γάλλο δικαστή Ζαν-Φρανσουά Μπονέ, η Κοβέσι ορίζεται ως η πρώτη Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας.
Τον επόμενο χρόνο μάλιστα τις 5 Μαΐου 2020, δικαιώνεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την παύση της στη Ρουμανία καθώς κρίθηκε ότι η παύση της παραβίασε το δικαίωμά της σε δίκαιη δίκη, καθώς και το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης.
Η σύμβαση 717 και ο ΟΠΕΚΕΠΕ
Με τον αέρα της σημαντικής θεσμικής θέσης, αλλά και της δικαίωσης της για τις περιπέτειες στη γενέτειρα της η Κοβέσι πιάνει δουλειά. Αν και στην Ελλάδα έχει επικρατήσει η αίσθηση ότι ασχολείται κυρίως με τη χώρα μας, αυτό δεν ισχύει. Η Κοβέσι «ξεσκονίζει» οποιαδήποτε σύμβαση απορροφά ευρωπαϊκό χρήμα και φυσικά δεν θα μπορούσε να εξαιρεθεί και η χώρα μας που δεν έχει και την λαμπρότερη ιστορία στη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Το όνομα της Γενικής Εισαγγελέα έγινε ευρέως γνωστό στη χώρα μετά την τραγωδία των Τεμπών. Η Κοβέσι δεν ασχολείται με τις ευθύνες για το τραγικό δυστύχημα. Η έρευνα της αφορά στην περιβόητη σύμβαση 717, που είχε ως στόχο τον εκσυγχρονισμό του σιδηροδρομικού δικτύου με την εγκατάσταση τηλεδιοίκησης. Φέρεται να πιστεύει ότι αν η σύμβαση είχε υλοποιηθεί εντός των χρονοδιαγραμμάτων, θα είχε αποφευχθεί η τραγωδία των Τεμπών.
Η φήμη που την ακολουθεί, επίσης, είναι ότι δεν βλέπει με ιδιαίτερη συμπάθεια νομικές ρυθμίσεις όπως αυτή του άρθρου 86 του Συντάγματος, αυτό που συνήθως ονομάζουμε «νόμο περί ευθύνης υπουργών», αλλά και όταν ακόμα υπάρχουν ερευνά τις δυνατότητες να ξεπεραστούν.
Η επίμονη εισαγγελέας ίσως δεν είχε την πρόθεση να ασχοληθεί με άλλο θέμα που να αφορά στην Ελλάδα, πλην όμως η χώρα της έδωσε και άλλο υλικό. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και των παράνομων επιδοτήσεων μπήκε επίσης στο στόχαστρο της, που από την άποψη του ύψους των ποσών είναι μεγαλύτερη υπόθεση απ’ αυτή των Τεμπών, παρά το ότι το δυστύχημα έχει άλλο συναισθηματικό φορτίο. Μια υπόθεση με την οποία επίσης ασχολείται είναι αυτή της επιχείρησης «Calypso», της υπόθεσης λαθρεμπορίου, εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, κινεζικών προϊόντων που μέσω Πειραιά ταξίδευαν στην Ευρώπη.
Η Λάουρα Κοβέσι βρίσκεται στην Αθήνα με δική της πρωτοβουλία και έχει συναντήσεις με τον υπουργό Δικαιοσύνης, Γιώργο Φλωρίδη, αλλά και τους Πιερρακάκη και Χρυσοχοΐδη, όπως και με τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, επισκέφθηκε επίσης και τα γραφεία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελείας στην Αθήνα, ενώ μίλησε και στους δημοσιογράφους και η φήμη της λέει ότι δεν διστάζει να απαντήσει σε καμία ερώτηση.
Η ελληνική κυβέρνηση, πάντως, έχει δηλώσει ότι δεν έχει τίποτα να κρύψει και θα συνεργαστεί για την διαλεύκανση όλων των υποθέσεων. Η επίσκεψή της πάντως δείχνει το ειδικό ενδιαφέρον της για τις υποθέσεις που αφορούν τη χώρα μας.
Η Ευρωπαία Εισαγγελέας έχει πολλούς φίλους και αρκετούς εχθρούς, ενώ καθώς οι υποθέσεις με τις οποίες ασχολείται ακουμπούν και πολιτικά πρόσωπα έχει δεχθεί από την μία πυρά με κατηγορίες ότι «πολιτικολογεί», ενώ άλλοι την θεωρούν ως την καταλληλότερη για την αντιμετώπιση υποθέσεων διαφθοράς, ακριβώς λόγω της επιμονής της.