Με μια τοιχογραφία τιμούν τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές της 1ης Μαΐου 1944, οι φοιτητές της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών
Η υπόθεση με τις φωτογραφίες από τους 200 εκτελεσθέντες στην Καισαριανή, έχει συγκινήσει την ελληνική κοινωνία και χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μία ξεχωριστή τοιχογραφία που δημιουργήθηκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.
Μια ξεχωριστή τοιχογραφία που απεικονίζει μια εκ των φωτογραφιών των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών της Καισαριανής δημιουργήθηκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Η ύπαρξη της τοιχογραφίας έγινε γνωστή από τον 902.gr και φιλοτεχνήθηκε από φοιτητές της Σχολής.
Φοιτητές της σχολής πήραν μία από τις φωτογραφίες που δείχνει ορισμένους από τους ανθρώπους που εκτέλεσαν οι ναζί, λίγες στιγμές πριν την δολοφονίας τους.
Με την Ακροδεξιά να ανεβάζει τα ποσοστά της παντού στην Ευρώπη και τον τραμπισμό να προελαύνει, με την Αριστερά να μετράει ήττες την ίδια ώρα, η ανεύρεση των φωτογραφιών μοιάζει με φάρο στο σκοτάδι, με μια νίκη από το πουθενά.
Όταν σήμερα κοιτάζουμε τις μοναδικές φωτογραφίες που αποτυπώνουν τους τελευταίους τους βηματισμούς προς το εκτελεστικό απόσπασμα, δεν βλέπουμε τον θάνατο· βλέπουμε στάση ζωής. Οι μορφές τους, τα βλέμματα, οι γροθιές υψωμένες στον αέρα, το τραγούδι που φτάνει στ’ αυτιά μας μέσα από τον χρόνο αποκαλύπτουν μια αξιοπρέπεια σχεδόν ειρωνική απέναντι στη μοίρα. Ο θάνατος για εκείνους δεν ήταν φόβος αλλά πράξη ζωής, μια απόφαση που αντηχεί ακόμα σε κάθε γενιά που επιλέγει να σταθεί όρθια. Το Κόμμα, η οργάνωση, η συλλογικότητα τους έδεναν και μείωναν τον φόβο του ατομικού θανάτου· γιατί ήξεραν ότι ο δικός τους θάνατος θα συνέβαλλε στην πραγμάτωση ενός κοινού οράματος, ότι η «ωραία ζωή», η ευτυχία της ανθρωπότητας, δεν είναι ιδιοκτησία του ενός αλλά υπόθεση όλων. Κι η αντίθεση ανάμεσα στην παγερή βαρβαρότητα των κατακτητών και στο αγέρωχο παράστημα των αγωνιστών φωτίζει την ουσία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας: η Ιστορία δεν γράφεται από τον φόβο αλλά από την πίστη στα ιδανικά και την τόλμη να τα υπηρετήσεις συλλογικά.
Υπενθυμίζεται πως το σύνολο της συλλογής των φωτογραφιών που μερικές εξ αυτών δημοπρατήθηκαν στο ebay έχουν αποδειχθεί αυθεντικές και αναμένεται να έρθουν στην Ελλάδα. Η ύπαρξή τους έχει συγκινήσει την ελληνική κοινωνία που 82 χρόνια μετά δεν ξεχνά τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, ενώ πρόσφατα ο βρετανικός Guardian με ειδικό αφιέρωμά του υπό τον τίτλο «Τώρα μπορούμε να δούμε το θάρρος τους», ανέδειξε τη διεθνή διάσταση μιας ανακάλυψης που έχει αφήσει ισχυρό συγκινησιακό, ιστορικό και πολιτικό αποτύπωμα στην Ελλάδα.
Σχεδόν ογδόντα δύο χρόνια από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο Καισαριανής, οι τελευταίες τους στιγμές αποκτούν, για πρώτη φορά, πρόσωπο, με διεθνή Μέσα Ενημέρωσης να κάνουν εκτενείς αναφορές και αφιερώματα στην πρόσφατη ανακάλυψη των φωτογραφιών τους λίγο πριν από το απόσπασμα.
Με το αφιέρωμα υπό τον τίτλο «Τώρα μπορούμε να δούμε το θάρρος τους», ο Guardian αναδεικνύει τη διεθνή διάσταση μιας ανακάλυψης που έχει αφήσει ισχυρό συγκινησιακό, ιστορικό και πολιτικό αποτύπωμα στην Ελλάδα: τις άγνωστες έως σήμερα φωτογραφίες της 1ης Μαΐου 1944, που αποτυπώνουν τους μελλοθάνατους να βαδίζουν με το κεφάλι ψηλά προς το εκτελεστικό απόσπασμα.
Οι εικόνες, οι οποίες εμφανίστηκαν αιφνιδιαστικά προς πώληση στο διαδίκτυο και πλέον βρίσκονται σε διαδικασία απόκτησης από το ελληνικό κράτος, θεωρούνται τεκμήρια υψίστης ιστορικής σημασίας.
Δεν καταγράφουν απλώς ένα από τα πιο εμβληματικά εγκλήματα της ναζιστικής Κατοχής, αλλά επαναφέρουν με οπτική αμεσότητα μια στιγμή που έχει χαραχθεί βαθιά στη συλλογική μνήμη.
Άμεση κινητοποίηση των ελληνικών αρχών
Σε ποσό περί τα 100.000 ευρώ, έκλεισε, σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr, το deal της ελληνικής αντιπροσωπείας του υπουργείου Πολιτισμού με τον συλλέκτη-ιδιοκτήτη της συλλογής των ιστορικών φωτογραφιών από την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής.
Πρόκειται για το μεγάλο προσωπικό αρχείο του Γερμανού Υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ που περιλαμβάνει 262 συνολικά φωτογραφίες, μεταξύ των οποίων και τα συγκλονιστικά ντοκουμέντα από τη μαζική εκτέλεση των 200 Ελλήνων, κομμουνιστών στην πλειοψηφία τους, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944. Ο Βέλγος συλλέκτης Τιμ Ντε Κράνε, που ειδικεύεται στα αναμνηστικά του Γερμανικού Στρατού και στα τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, έβγαλε τις φωτογραφίες σε ηλεκτρονική δημοπράτηση στις 14 Φεβρουαρίου, μέσω της εταιρίας του, Crain’s Militaria, πιθανότατα χωρίς να γνωρίζει την τεράστια ιστορική αξία κάποιων εξ αυτών.
Αμέσως κινητοποιήθηκαν οι αρμόδιες ελληνικές αρχές, ήρθαν σε επαφή μαζί του, συμφώνησαν να αποσύρει τις φωτογραφίες από την Καισαριανή, καθώς αποτελούν τεκμήρια εγκλημάτων πολέμου των Ναζί και απαγορεύεται η δημοπράτησή τους, και κανόνισαν συνάντηση στο Βέλγιο.
Στο μεταξύ κινήθηκε, ταχύτατα, η διαδικασία για την κήρυξη, από το υπουργείο Πολιτισμού, μετά από θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, του συνόλου της φωτογραφικής συλλογής ως μνημείου εξαιτίας της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της ως τεκμηρίου της διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα, την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
H ελληνική αντιπροσωπεία, στην οποία συμμετείχαν έμπειρα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού, αλλά και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες, εξέτασε λεπτομερώς το υλικό και εφόσον πιστοποίησε την αυθεντικότητά του υπέγραψαν προσύμφωνο με τον συλλέκτη, αφού πρώτα αποσύρθηκαν άμεσα όλες οι φωτογραφίες από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών.
Ποιοι ήταν οι 200 της Καισαριανής και γιατί «δεν ανήκουν στο παρελθόν»
Οι 200 της Καισαριανής ήταν Έλληνες κομμουνιστές πολιτικοί κρατούμενοι που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής από τις ναζιστικές δυνάμεις Κατοχής, ως αντίποινα για τη δράση της αντιστασιακής οργάνωσης του ΕΛΑΣ.
Η συντριπτική πλειοψηφία από τους εκτελεσθέντες ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ και παραδόθηκαν στις δυνάμεις Κατοχής από το προηγούμενο φασιστικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου, που τους κρατούσε δέσμιους.
Με ανοιχτή επιστολή του, το ΣΠ Αττικής της ΚΝΕ απευθύνει κάλεσμα στους μαθητές να γνωρίσουν την Ιστορία, να αναζητήσουν την αλήθεια και να εμπνευστούν από τις συγκλονιστικές φωτογραφίες της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών:
«Πριν λίγες μέρες δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά φωτογραφίες από μια ηρωική σελίδα της Ιστορίας των αγώνων του λαού μας. Απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές 200 κομμουνιστών, αγωνιστών, που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο Καισαριανής από τους ναζί κατακτητές.
Αν τις κοιτάξεις προσεκτικά, θα δεις κάτι πραγματικά συγκλονιστικό: Αυτοί οι ήρωες δεν σκύβουν το κεφάλι. Στέκονται όρθιοι απέναντι στα πολυβόλα. Κοιτούν κατάματα τους εκτελεστές τους. Ξέρουν τι τους περιμένει κι όμως δεν λυγίζουν. Περπατούν μαζί, τραγουδούν, σηκώνουν τη γροθιά τους ψηλά, φωνάζουν συνθήματα για τη λευτεριά και για έναν κόσμο χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.
Πώς φτάσαμε στην εκτέλεσή τους;
Την περίοδο 1940-1944 η Ελλάδα βρισκόταν κάτω από ναζιστική – φασιστική κατοχή. Ο λαός ζούσε μέσα στη φτώχεια και τον φόβο. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν από την πείνα. Όποιος αντιστεκόταν, κινδύνευε με φυλακή ή εκτέλεση.
Μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, το ΚΚΕ μπήκε μπροστά στην οργάνωση της αντίστασης. Πήρε πρωτοβουλία για τη δημιουργία του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ) και του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ). Δημιουργήθηκε η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ), η μεγαλύτερη αντιστασιακή οργάνωση νέων, όπου συμμετείχαν χιλιάδες μαθητές και μαθήτριες της εποχής, νέοι σαν κι εσάς. Με προκηρύξεις, με σαμποτάζ, με το όπλο στο χέρι, με πράξεις αλληλεγγύης, συνέβαλαν στον αγώνα για τη λευτεριά.
Οι κομμουνιστές πρωτοστάτησαν γιατί είχαν μάθει να αγωνίζονται για το δίκαιο. Ήδη από τα προηγούμενα χρόνια, με τη δικτατορία του Μεταξά και πιο πριν, πολλοί κομμουνιστές βρίσκονταν φυλακισμένοι. Όταν κηρύχθηκε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, απαίτησαν να σταλούν να πολεμήσουν στο μέτωπο, αλλά η δικτατορία τους παρέδωσε στους κατακτητές. Την ίδια ώρα, το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής και πολιτικής εξουσίας είτε έφυγε στο εξωτερικό είτε συνεργάστηκε με τους ναζί. Τα γεγονότα αυτά δείχνουν ότι ακόμη και σε δύσκολες στιγμές της Ιστορίας δεν μπορεί να υπάρχει καμία “εθνική ενότητα”. Υπάρχει μια μεγάλη διαχωριστική γραμμή: Από τη μία ο λαός και οι ανάγκες του, από την άλλη οι καπιταλιστές και τα συμφέροντά τους.
Η ΕΑΜική Αντίσταση στην Ελλάδα έγινε κομμάτι μιας μεγάλης διεθνούς μάχης ενάντια στον φασισμό. Μαζί με τους λαούς όλης της Ευρώπης και τον Κόκκινο Στρατό της Σοβιετικής Ένωσης, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη συντριβή των ναζί, ο φασισμός τελικά ηττήθηκε.
Την 1η Μάη 1944, οι ναζί εκτέλεσαν 200 κρατούμενους κομμουνιστές από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, ως αντίποινα σε ενέδρα του ΕΛΑΣ. Οι περισσότεροι ήταν μέλη του ΚΚΕ. Ήταν άνθρωποι που είχαν αφιερώσει τη ζωή τους στον αγώνα για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση και αδικία.
Γιατί εκτέλεσαν 200 κομμουνιστές;
Οι ναζί δεν τους διάλεξαν τυχαία. Διάλεξαν τους πιο πρωτοπόρους αγωνιστές, τους κομμουνιστές. Θέλησαν να στείλουν ένα μήνυμα φόβου σε όλο τον λαό και να χτυπήσουν εκείνους που πρωτοστατούσαν στην Αντίσταση. Όμως δεν τα κατάφεραν. Οι “200” έγιναν ένα ηρωικό σύμβολο που μας εμπνέει μέχρι σήμερα! Στάθηκαν μπροστά στον θάνατο και νίκησαν, γιατί δεν πρόδωσαν τους σκοπούς και τα ιδανικά τους, γιατί είχαν ένα ηθικό μεγαλείο που πήγαζε από την υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης!
- Το ήξερες;
Πηγαίνοντας προς την εκτέλεση, οι μελλοθάνατοι πετούσαν, από τα φορτηγά που τους μετέφεραν, μικρά σημειώματα για να τα βρει ο λαός της περιοχής. Ήθελαν τα τελευταία τους λόγια να φτάσουν έξω από τα τείχη της φυλακής. Σε ένα από αυτά, ο Μήτσος Ρεμπούτσικας έγραφε: “Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά, δεν πεθαίνει ποτέ”.
Γιατί στο σχολείο δεν διδασκόμαστε αυτή την ιστορία;
Γιατί η ιστορία των 200 κομμουνιστών δεν βολεύει το σύστημα. Διδάσκει ότι οι λαοί έχουν τεράστια δύναμη όταν οργανώνονται και παλεύουν για ανώτερα ιδανικά. Δείχνει ότι οι κομμουνιστές πρωτοστάτησαν στον αγώνα ενάντια στους φασίστες κατακτητές. Αποδεικνύει ότι δεν πολέμησαν “όλοι οι Έλληνες ενωμένοι ενάντια στους ναζί”, αλλά κάποιοι συνεργάστηκαν μαζί τους.
Η ιστορία των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής μιλά για ανθρώπους που αγωνίστηκαν για να βγουν οι λαοί στο προσκήνιο και να ανατρέψουν το σύστημα των πολέμων, της φτώχειας και της αδικίας. Γι’ αυτό είτε την κρύβουν, είτε τη διαστρεβλώνουν. Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ταυτίσει τον κομμουνισμό με τον φασισμό, τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές με τους ναζί εκτελεστές. Δεν θέλουν η νεολαία να μάθει και να ακολουθήσει το παράδειγμα και τη στάση ζωής αυτών των ηρώων. Γι’ αυτό αξίζει να διαβάζουμε, να ψάχνουμε, να συζητάμε. Η γνώση της Ιστορίας μάς βοηθά να καταλαβαίνουμε καλύτερα το σήμερα και να παλέψουμε για να αλλάξουμε το αύριο.
Εμπνεόμαστε – Συνεχίζουμε
Οι 200 της Καισαριανής δεν ανήκουν στο παρελθόν. Ανήκουν στον λαό!
Μας διδάσκουν ότι όταν ο λαός οργανώνεται και παλεύει συλλογικά, μπορεί να γίνει πραγματική υπερδύναμη. Η ναζιστική Γερμανία φαινόταν ανίκητη. Κι όμως, οι λαοί της Ευρώπης με τους κομμουνιστές μπροστά, με τεράστιες θυσίες, κατάφεραν να την τσακίσουν!
Μας διδάσκουν ότι ο κάθε άνθρωπος του μόχθου, κάθε νέος και νέα, μπορεί να αποκτήσει πρωτόγνωρη δύναμη μέσα από τη συλλογική δράση, μπορεί να ξεπεράσει τον φόβο, να σταθεί όρθιος, να αλλάξει τα πράγματα. Η δύναμη γεννιέται από τα υψηλά ιδανικά και την πίστη στην επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση ότι αυτή η κοινωνία μπορεί να αλλάξει!
Μας θυμίζουν επίσης κάτι ακόμη πιο βαθύ: Ο φασισμός κι ο πόλεμος δεν είναι έργα κάποιων “τρελών” ηγετών. Δεν εμφανίζονται ξαφνικά. Γεννιούνται μέσα από ένα σύστημα που βασίζεται στην εκμετάλλευση, που θυσιάζει τις ανθρώπινες ζωές για τα κέρδη των λίγων. Ο πραγματικός πατριωτισμός δεν είναι το μίσος απέναντι σε άλλους λαούς. Είναι ο αγώνας για το δίκιο, την ειρήνη και τη συνεργασία των λαών ενάντια στην εκμετάλλευση. Γι’ αυτό η πάλη ενάντια στον φασισμό και στους πολέμους πρέπει να συνδέεται με την πάλη ενάντια στο σύστημα που τους γεννά, τον καπιταλισμό.
Σε καλούμε:
Να μάθεις την αλήθεια.
Να δεις τις συγκλονιστικές φωτογραφίες.
Να επισκεφτείς τα μνημεία της Αντίστασης.
Να οργανωθείς στην ΚΝΕ.
Να γίνεις κι εσύ κομμάτι μιας γενιάς που δεν φοβάται να ονειρευτεί μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση, χωρίς φασισμό, χωρίς πολέμους.
Οι “200” μάς καλούν να γνωρίσουμε την Ιστορία, να ψάξουμε βαθύτερα, να μη συμβιβαζόμαστε με την αδικία, να συνεχίσουμε καθημερινά να συγκρουόμαστε με το βάρβαρο καπιταλιστικό σύστημα μέχρι την τελική νίκη, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό!».
Παράλληλα, ανάλογες πρωτοβουλίες αναπτύσσονται από τις Οργανώσεις της ΚΝΕ σε ολόκληρη τη χώρα.