Αλλάζει κάτι για τον καταναλωτή;
Η ακρίβεια στα βασικά αγαθά παραμένει στο επίκεντρο της καθημερινότητας, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να συγκρατήσει τις τιμές μέσω του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Την ίδια στιγμή, νέα πρόστιμα – μαμούθ σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ φέρνουν ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα: αποτελούν πραγματική προστασία για τον καταναλωτή ή περιορίζονται σε ένα εργαλείο εντυπώσεων;
Τι είναι το πλαφόν και πώς εφαρμόζεται
Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα τρόφιμα και άλλα βασικά προϊόντα θεσπίστηκε ως μηχανισμός ελέγχου της αγοράς, με στόχο να περιοριστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας σε περιόδους έντονης ακρίβειας. Στην πράξη, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ υποχρεούνται να τηρούν συγκεκριμένα όρια στο ποσοστό κέρδους που προσθέτουν πάνω από την τιμή προμήθειας. Η τήρησή του ελέγχεται από τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς (ΔΙΜΕΑ), η οποία έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει βαριά πρόστιμα σε περίπτωση παραβάσεων.
Τα πρόστιμα είναι πραγματικό μέτρο ή επικοινωνία;
Την Τρίτη, το υπουργείο Ανάπτυξης ανακοίνωσε πρόστιμα συνολικού ύψους 2,2 εκατομμυρίων ευρώ σε δύο μεγάλες αλυσίδες. Συγκεκριμένα, η Lidl καλείται να καταβάλει 805.340 ευρώ για παραβίαση του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, ενώ η Σκλαβενίτης δέχθηκε πρόστιμο 1,44 εκατ. ευρώ για παραβάσεις του Κώδικα Δεοντολογίας.
Οι αποφάσεις αυτές ήρθαν έπειτα από ελέγχους που διατάχθηκαν από τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο το 2024 και το καλοκαίρι του 2025 αντίστοιχα. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι «η εφαρμογή του νόμου είναι αδιαπραγμάτευτη» και ότι το κράτος θα συνεχίσει να υπερασπίζεται το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ιδίως των πιο ευάλωτων.
Αλλάζει κάτι για τον καταναλωτή;
Παρά τα υψηλά πρόστιμα, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτά μεταφράζονται σε ουσιαστική ανακούφιση για τον καταναλωτή στο ταμείο. Μέχρι στιγμής, οι ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά συνεχίζονται, ενώ η τήρηση του πλαφόν προϋποθέτει συστηματικούς ελέγχους και αυστηρή παρακολούθηση.
Οι πολίτες εξακολουθούν να βλέπουν αυξημένες τιμές στα ράφια, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο τα πρόστιμα λειτουργούν αποτρεπτικά ή αν αποτελούν κυρίως ένα μέσο πίεσης προς τις επιχειρήσεις χωρίς άμεσο όφελος για την τσέπη του καταναλωτή.
Πρόστιμα σε δύο μεγάλα σούπερ μάρκετ για παραπλανητικές προσφορές
Τα πρόστιμα επιβάλλονται στο πλαίσιο των ελέγχων που διεξήγαγε η ΔΙΜΕΑ για την τήρηση του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και την τήρηση του Κώδικα Δεοντολογίας.
Η πρώτη απόφαση αφορά πρόστιμο 1.440.000 ευρώ στην εταιρεία «Σκλαβενίτης», για παραβάσεις του Κώδικα Δεοντολογίας, κατόπιν ελέγχου που διατάχθηκε το καλοκαίρι του 2025. Η δεύτερη απόφαση ελήφθη από τη ΔΙΜΕΑ, για την επιβολή προστίμου 805.340 ευρώ στην εταιρεία «Lidl» και αφορά παραβάσεις του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, κατόπιν εντολής ελέγχου που έδωσε το 2024 ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος.
Ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, σε ραδιοφωνική του συνέντευξη χθες τόνισε ότι η κυβέρνηση δεν θα επιτρέψει φαινόμενα ασυδοσίας στην αγορά. «Έχουμε πολλές καταγγελίες, γι’ αυτό και έδωσα εντολή για εντατικούς ελέγχους στα σούπερ μάρκετ. Τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες».
«Τα σούπερ μάρκετ πρέπει να επιδείξουν κοινωνική ευθύνη και ευαισθησία και να μειώσουν το μεσοσταθμικό τους κέρδος», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας παράλληλα τη δέσμευση των μεγάλων αλυσίδων για μείωση των τιμών σε 1.000 βασικούς κωδικούς προϊόντων, καλώντας να το πράξουν το ταχύτερο δυνατόν. «Οφείλουν να σεβαστούν ότι δεν πρέπει να μένει κανένας πολίτης πίσω. Γι’ αυτό και είμαστε αυστηροί με την αγορά. Στηρίζουμε την υγιή επιχειρηματικότητα, νοιαζόμαστε όμως για την κοινωνική συνοχή και για τη στήριξη κάθε κοινωνικής ομάδας. Δεν θα επιτρέψουμε να επιβαρύνονται διαρκώς οι πολίτες», πρόσθεσε.