Ένα από τα ωραιότερα ορεινά χωριά της Βόρειας Ελλάδας που λίγοι ξέρουν είναι ο ιδανικός προορισμός για μια εκδρομή είναι το χωριό Καλαρρύτες, σκαρφαλωμένο πάνω στις πλαγιές των Τζουμέρκων, σε υψόμετρο 1.120 μέτρων.
Όταν έχεις επισκεφθεί αυτή τη γωνιά της Ελλάδας κι έχεις περιηγηθεί στην Ήπειρο, ξέρεις και έχεις βιώσει την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα των οικισμών της, τα υπέροχα χωριά όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει, τα μέρη με πλούσια ιστορία που ταξιδεύουν στο σήμερα διατηρώντας ατόφια την ταυτότητά τους.
Ο ορεινός οικισμός βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του νομού και αποτυπώνει στη σημερινή όψη του την ακμή που γνώρισε, ιδιαίτερα τον 18ο αιώνα, με το εμπόριο και την ανάπτυξη της αργυροχρυσοχοΐας. Το φυσικό κάλος και η θέα της γύρω περιοχής θα σας κόψουν την ανάσα, καθώς το χωριό βρίσκεται πάνω ακριβώς από απότομη χαράδρα μέσα στην οποία κυλάει ο Καλαρρύτικος ποταμός. Τα ζώα κυκλοφορούν ελεύθερα μέσα στα καλντερίμια, από τη στιγμή που η παντελής απουσία των οχημάτων τους το επιτρέπει και με το παραπάνω, ενώ έξω από το χωριό υπάρχουν θέσεις στάθμευσης των αυτοκινήτων.
Το χωριό είναι αρκετά δυσπρόσιτο: θα χρειαστεί να οδηγήσετε 83 «δύσκολα» χιλιόμετρα στις πλαγιές των Τζουμέρκων, περνώντας από διάφορα γραφικά χωριά, διασχίζοντας αλλεπάλληλες στροφές. Ωστόσο, ο προορισμός σίγουρα θα σας αποζημιώσει.
Οι Καλαρρύτες είναι ένα χωριό με πλούσια ιστορία, η οποία γίνεται έκδηλη ρίχνοντας μια ματιά στην εξαιρετική ηπειρωτική αρχιτεκτονική. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τον 18ο αιώνα άνθισε στο χωριό η τέχνη της αργυροχρυσοχοΐας, αλλά και η επεξεργασία του μαλλιού και του δέρματος και ως εκ τούτου οι Καλαρρύτες γρήγορα μετατράπηκαν σε ένα εύπορο χωριό. Μάλιστα, επρόκειτο για ένα από τα αγαπημένα χωριά του Αλή Πασά, ο οποίος το επισκεπτόταν συχνά, λόγω του «ελαφρού» κλίματος με ελάχιστη υγρασία.
Οι Καλαρρυτινοί ήταν διάσημοι για την ασημουργία τους, στην οποία και οφείλεται η χρυσή εποχή του χωριού, στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν οι έμποροι πουλούσαν την πραμάτεια τους σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ υπάρχει Μουσείο Αργυροχρυσοχοΐας. Στα εργαστήρια ασημουργίας του χωριού κατασκευάστηκαν το 18ο και στις αρχές του 19ου αιώνα εξαίρετα εκκλησιαστικά και κοσμικά καλλιτεχνήματα, ενώ οι φημισμένοι καλαρρυτινοί τεχνίτες ανέπτυξαν αξιόλογη δραστηριότητα και στο εξωτερικό.
Από τους Καλαρρύτες, μάλιστα, έλκει τις ρίζες της και η οικογένεια Bulgari (Βούλγαρη), που έχει δημιουργήσει τον παγκοσμίως γνωστό οίκο μόδας.
Πλέον, οι μόνιμοι κάτοικοι είναι ελάχιστοι, αλλά το χωριό παραμένει μεγαλόπρεπο, γεμάτο με παραδοσιακά, πετρόχτιστα αρχοντικά και φυσικά, γραφικά και πλακόστρωτα, στενά σοκάκια. Μέσα στο χωριό θα βρείτε πολλούς ξενώνες, οι περισσότεροι από τους οποίους στεγάζονται σε παραδοσιακά κτίρια, καθώς και λιγοστά καλόγουστα καφέ και ντόπια εστιατόρια που σερβίρουν εκλεκτά ντόπια εδέσματα). Το χωριό θα δείτε να σκεπάζουν οι ορεινοί όγκοι της Νότιας Πίνδου που χωρίζουν την Ήπειρο από τη Θεσσαλία και αποτελούν ιδανικά βοσκοτόπια. Από τα πιο εντυπωσιακά θεάματα που θα αντικρύσετε βρίσκεται στα 6 περίπου χιλιόμετρα από τους Καλαρρύτες. Πρόκειται για την Μονή Κηπίνας, η οποία είναι χτισμένη στο κοίλωμα ενός κατακόρυφου και απότομου βράχου.
Η δομή του οικισμού ακολουθεί το γενικό πρότυπο των ορεινών χωριών που κυριαρχεί στην Ήπειρο, με απλές γεωμετρικές γραμμές, προσαρμοσμένη στον ηπειρωτικό χώρο και κλίμα. Το έδαφος διαμορφώνει και αυτό τη μορφή του. Στους Καλαρρύτες η απότομη πλαγιά και η μεγάλη κλίση της έχει ως αποτέλεσμα τα πρώτα σπίτια στην κορυφή να απέχουν από τα τελευταία που βρίσκονται στο χείλος της χαράδρας, πάνω από 500 μέτρα.
Η γκρίζα πέτρα είναι το κύριο υλικό δόμησης και τα κυρίαρχο αρχιτεκτονικό στοιχείο των σπιτιών του χωριού. Χρησιμοποιείται άφθονη για την οικοδόμηση των σπιτιών, τις στέγες, τα δάπεδα στα κατώγια, τις αυλόπορτες και τις αυλές, το στρώσιμο στα καλντερίμια, την κατασκευή σκέπαστρων για τις βρύσες. Τα παράθυρα με τα χαρακτηριστικά χρώματα, μπλε, πράσινο ή καφέ, εξαιτίας του ψυχρού χειμώνα, έχουν εσωτερικά παντζούρια και φέρουν ξύλινα ή σιδερένια κάγκελα στους ορόφους και ολόκληρη σιδεριά στα κατώγια.
Κάθε χρόνο, τον Ιούλιο, ανταμώνουν οι κάτοικοι πέντε βλαχόφωνων χωριών της περιοχής (Καλαρρύτες, Συρράκο, Παλαιοχώρι, Βαθύπεδο και Ματσούκι). Το γλέντι γίνεται κάθε χρόνο εκ περιτροπής σε ένα από τα παραπάνω χωριά και διαρκεί 2 ημέρες. Συμμετέχουν οι κοινότητες και οι πολιτιστικοί σύλλογοι τους, με χορευτικά συγκροτήματα, παραδοσιακά δρώμενα και αναφορές στην ιστορία, τα ήθη και έθιμα των χωριών.
Υπάρχουν τρεις επιλογές για την πρόσβαση στους Καλαρρύτες:
Από τα Ιωάννινα – 56 χλμ. Τον πρώτο δρόμο από τα Γιάννενα προς τους Καλαρρύτες διάνοιξε ο Αλή πασάς, ο οποίος παραθέριζε εκεί λόγω του καλού κλίματος και των προσωπικών σχέσεων που είχε με τους προύχοντες της κοινότητας.
Από την Άρτα – 82 χλμ.
Από την Καλαμπάκα της Θεσσαλίας – 96 χλμ.
Με αρκετούς ξενώνες, οι περισσότεροι από τους οποίους στεγάζονται σε παραδοσιακά κτίρια, μαγική θέα, υπέροχους ανθρώπους, αλλά και το φημισμένο παραδοσιακό καφενείο στην κεντρική πλατεία του χωριού με καφέ μα και μεζέδες για όλα τα γούστα, οι Καλαρρύτες θα σας κερδίσουν με την πρώτη ματιά.
Εξοπλιστείτε με όσο κουράγιο έχετε και οδηγήστε στην πιο περίπλοκη διαδρομή που έχετε συναντήσει σε ολόκληρη την Ελλάδα, με ατελείωτες στροφές μέσα στο πράσινο, γεφύρια, τρεχούμενα νερά και καταπληκτική φύση, και επισκεφτείτε το πιο παρθένο χωριό των Τζουμέρκων, για να ζήσετε για λίγο στην Ελλάδα του χθες με τις ανέσεις του σήμερα.
